Ekonomi

Çetin Ünsalan: İnsanı yaşat ki devlet yaşasın

Bugünlerde ABD’de çok enteresan bir tartışma yaşanıyor. ABD siyasetleri açısından çok eleştirilecek işlere imza atıyor. Ama tüm bu önyargılardan arınarak bu gelişmeyi manalandırmak ve tahminen de ders çıkartmak gerekiyor.

Türkiye’de ‘boğazından ekmek geçiyorsa aç değildir’ ya da ‘kredi verelim buna takviye deyin’ yahut ‘cebinizdeki telefona bakın’ cinsinden sığ tartışmalar ve yaklaşımlar sergilenirken, 1,9 trilyon dolarlık ikinci hibe paketinde 1 trilyon doları halkına dağıtmaya çalışan ABD idaresinde artık de taban fiyatla ilgili değişik işler oluyor.

Biden idaresi minimum fiyatı belirleyen saat başı fiyat konusunda 15 dolar/saat yaklaşımıyla ABD’de gündemi oluşturdu. Çok önemli tenkitlere neden olan bu yaklaşım, son olarak ABD Temsilciler Meclisi’nde onayladı. Senato’da ne olacağı aşikâr değil.

Sonuçları itibariyle sinema nasıl şekillenir onu da bugünden bilemeyiz. Fakat tartışmanın soncundan çok içeriğine dikkat etmek gerekiyor. Şayet saat fiyatı 15 dolara yükseltilirse, minimum fiyata yüzde 100’lük bir artırım manası taşıyor.

Federal saatlik fiyat şu an 7,25 dolar/saat düzeyinde. Şayet 15 dolara çıkarsa, haftanın 5 günü 9 saat mesai yapan bir çalışanın eline 2 bin 970 dolar para geçecek. Şu an itibariyle tıpkı kurallarda çalışan bir kişi en az bin 300 ile bin 400 dolar civarında para kazanıyor.

Artık kimileri Türkiye’deki minimum fiyatın ne kadar yüksek olduğuna dem vurabilir. 2021 yılında son artırımla birlikte net 2 bin 825 TL oldu. Ancak sarfiyatların dolar bazında olduğu ve maliyetlerin de dolar artışından direkt etkilendiğini düşünürseniz, alım gücü açısından bizim de sayısı dolar kuruna çevirmemiz gerekir.

Bu durumda Türkiye’deki minimum fiyat 400 dolar civarında seyrediyor. Yani mevcut haliyle dahi 3 katımıza yakın bir taban fiyat uygulaması kelam konusu. Şayet bu artırım da kabul edilirse fark 6 katına kadar çıkacak.

Pekala tartışma nerede alevleniyor? ABD Kongresi’ndeki karşı tez şu: Bu artış yapılırsa 10 yılda 54 milyar dolarlık bir bütçe açığına neden olacak ve 1,4 milyon kişinin işsiz kalması riski bulunuyor.

Dikkatinizi çekerim tekrar istihdam kaybı, kaygının temelini oluşturuyor. Ama alım gücü yüksek beşerler yaratılabilirse, farklı teşvik prosedürleriyle bunun önüne geçmek mümkün. Ayrıyeten alım gücü yüksek insanların iç piyasayı beslemesi, piyasayı hareketli tutması ve irtibatlı olarak vergi gelirlerini de arttırması mümkün. Yani gerçek bir idare anlayışıyla sorun hakikat kulvarda tutulabilir..

Biden idaresi artırımda ısrarlı. Tartışmanın sonu ne olacak bilmiyorum. Açıkçası bu da Amerikalılar’ın sorunu.

Bizi ilgilendiren ise insanlara daha az gelir verip, dolaylı vergilerle daha çok maliyet ödemelerini isteyen yaklaşım. ABD başarılı olur mu, göreceğiz. Fakat bizim süratle çıkmaz sokakta duvara gerçek son sürat araç sürdüğümüz kesin.

Meğer insan temelli yaklaşım devletin ana prensibini oluşturmalı. Bunu Amerikalılar’dan mı öğrenelim. Hayır…. Tarihte bu nasihatı verenimiz var. Ne diyor Pir Edebali Osman Bey’e birinci nasihat olarak?

“İnsanı yaşat ki, devlet yaşasın.”

cetinunsalan@yahoo.com

 

 

Çetin Ünsalan: Çalışsan keder, çalışmasan keder

 

İşsizlik oranı %12,9 düzeyinde gerçekleşti

 

FÖŞ:  Türkiye’de K Halinde Toparlanma ve Yaratacağı Meseleler

 

 

Kapanan dükkanlar, artan yoksulluk ve yüksek faiz | Kerim Rota

 

@cetinunsalantv

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: