Ekonomi

Davos 2021: Pandemi, global ekonomik görünümü ve global riskleri nasıl etkiledi?

25 Ocak’ta başlayan ve 29 Ocak’ta sonlanacak olan Dünya Ekonomik Forumu (WEF) Davos 2021 toplantılarını şekillendiren ve WEF tarafından yayınlanmış iki değerli rapordan bahsetmek istiyorum: Ekonomist Görünüm 2021 Raporu ve Küresel Riskler 2021 Raporu.

Ekonomistler Görünüm 2021 Raporu

WEF Ekonomist Görünüm Raporunda, 24 ekonomist önümüzdeki süreçte mevcut ekonomik görünümün itici güçlerini değerlendiriyorlar. Yol olarak ekonomistlere pandemiye bağlı ve/veya pandeminin daha da kuvvetlendirdiği evvelden belirlenmiş beş ana gelişme sunuluyor ve kelam konusu gelişmelerin tesiri süreksiz olana”1″ puan, tesiri uzun-süreli olana “5” puan vermek suretiyle ekonomistlerin sıralama yapması isteniyor. Aşağıdaki grafiği raporun aslını bozmadan çevirisini yapmış olarak koydum.

davos risk anketi

Üstteki grafikte de görüleceği üzere ekonomistlerin kıymetlendirme sonuçları pandemi kaynaklı gelişmelerin tesiri en uzun vadeli olandan, süreksiz olan en alt düzeye yanlışsız sıralanıyor. Ekonomistler, “Uzaktan çalışmayı” pandemiye bağlı en uzun vadeli tesire sahip gelişme olarak nitelendiriyorlar. Orta vadede ise tesirleri açısından büyükten küçüğe gerçek sıralanan dört gelişme ise sırasıyla: “Gelir dağılımında daha derin bir eşitsizlik”, “Teknoloji devlerinin daha fazla pazar gücüne sahip olmaları”, “Hükümetlerin daha büyük bir rol üstlenmeleri ve son olarak “Paralel tedarik zincirleri ve karşıt küreselleşme”.

Raporda, kelam konusu gelişmelerle ile ilgili ayrıntıları okuduğumda;

. Kısıtlama ve kapatmalardan ötürü uzaktan çalışmanın işgücü ve verimliliği konusundaki çalışmaların belgisiz olduğu;

. En adil ülkelerde bile pandemiden ötürü gelir dağılımındaki eşitsizliklerin arttığı, en büyük darbeyi düşük gelir düzeyine sahip iktisatların aldığı ve 2020 yılında çok yoksul kümesine eklenen 100 milyon kişinin en makûs senaryoda bu sayının 2021 sonunda 150 milyona çıkabileceği;

. Dijitalleşmenin pandemiyle artmasına karşın yüz yüze faaliyette bulunan işletmelerin büyük ziyan gördüğü ve 2020 yılı sonunda en bedelli beş şirketin tamamını pahalarını daha da artıran teknoloji şirketlerinin oluşturduğu;

. 2020 sürecinde G20 ülkelerinin 10 trilyon dolarlık harcama vaadinde bulunduğu, 2021 yılına ait olarak ise acil yardım ve teşvik harcamalarının mümkün olduğunca kesin ve şeffaf bir biçimde yapılmasında belirsizlik olduğu;

. Pandemi öncesinde ABD-Çin ticaret savaşı ve Brexit’in ortaya koyduğu karşıt globalleşme eğilimi ile pandemi sonrasında ülkelerin dünya paha zincirindeki yerlerini sorgulamaya başladıkları ayrıntıları dikkatimi çekti.

Global Riskler 2021 Raporu

Global riskleri ortaya koyan bir başka rapor ise WEF’in 650 üyesini kapsayan ve 2020 yılı anket sonuçlarını ortaya koyan Küresel Riskler 2021 Raporu oldu.

Global Riskler anket sonuçlarında yer alan ve çevirisini yaptığım aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere birinci kolonda global riskler beş ana kategoriye ayrılıyor: Ekonomik, çevresel, jeopolitik, toplumsal ve teknolojik riskler.

İkinci kolonda kelam konusu kategorilere ilişkin risk ögelerinin “olma olasılıkları” dikkate alınarak birinci 10 risk ögesi, üçüncü kolonda ise tesirlilik derecelerine nazaran birinci 10 risk ögesi çoktan aza gerçek sıralanıyor.

davos risk2

Tabloyu incelediğimizde;

. Olasılıklarına ve tesirlerine nazaran sıralanan her iki kolonda toplam risk ögelerinin çoğunluğunun yeşil renkle işaretlenmiş çevresel risk kategorisine ilişkin olduğunu görüyoruz.

. En az mümkünlük ve tesire sahip risk kategorisi ise mavi işaretli olan ekonomik risk kategorisine ilişkin. Gerçekleşme olasılıklarına nazaran sıralanan birinci 10 riskin içinde mavi renkle işaretlenmiş ekonomik risklere yönelik tek bir risk ögesi bulunmazken, tesirlerine nazaran sıralamada dokuzuncu sırada borç krizi riski yer alıyor.

. Toplamda iki risk ögesiyle turuncu renkle işaretlenmiş jeopolitik riskler ikinci en az sayıdaki risk kategorisi olarak sırasını almış.

. Mor renkle işaretlenmiş teknolojik riskler ise toplamda ikinci en fazla risk ögesine sahip risk kategorisine ilişkin. Teknolojik risk kategorisine ilişkin şu ayrıntıyı eklemekte yarar var; dijital güç konsantrasyonu (yoğunluğu), dijital eşitsizlik ve siber güvenlik yanlışları ikinci kolonda “en olası” birinci 10 risk ögesi ortasında yer alırken üçüncü kolonda gösterilen “etkisi açısından en önemli riskler” olarak IT altyapı arızası onuncu ve son sırada görülüyor. Bundan anladığım: Teknolojik risklerin gerçekleşme mümkünlüğünün yüksek olmasına karşın global iktisat üzerindeki tesiri izafî olarak (yani başka kategorilere kıyasla) sonlu.

Sonuç

Her iki raporun sonuçlarına baktığımda; pandeminin ekonomik riskleri geri plana attığı, hükümetlerin pandemiyle savaşa öncelik verdiği, çevresel olay ve gelişmelerin doğal kaynaklar ve global iktisat üzerinde büyük risk oluşturduğu, bilhassa teknolojik gelişmelerin eşitsizliğin daha da artmasında büyük rol oynadığını anlıyorum.

Dr. Fulya Gürbüz

Blog sitesini ziyaret edin

Dr Gürbüz: Global imalat bölümlerinden olumlu sinyaller geldi

IMF Dünya Ekonomik Görünümü: Gelişmekte olan piyasalar için farklı bir büyüme yolu

FÖŞ: Başımız Sağolsun, İktisatta Kışı Kaybettik

DAVOS 2021: Dünya, COVID ve iklim değişikliği nedeniyle “açlık salgını” ile karşı karşıya

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: