Finans

Döviz mevduatında 2,1 milyar dolar azalma aksi dolarizasyon sinyali mi?

Rahim Ak’ın yazısı

Bu durum Merkez Bankası’nın çok ehemmiyet verdiği aksi dolarizasyonun başladığı üzere algılansa da sayıların detaylarına bakıldığında şimdi bunu düşünmek için erken olduğunu söyleyebiliriz. Zira 2.1 milyar dolarlık azalmanın yaklaşık 1.3 milyar doları Euro ve altın hesaplarındaki hesaplamaların dolar bazlı yapılması kaynaklı olduğunu ortaya koyuyor. Euro’nun dolara karşı yüzde 1 ve dolar/TL’nin yüzde 3.1 kıymet kaybettiği hafta altın ve Euro hesaplar da tıpkı oranda bedel yitirdi ve düşmüş üzere algılandı.

Mevduat bankalarındaki yurtiçi yerleşiklerin (vatandaş ve şirketler) döviz mevduatı 5 Şubat haftasında 2,1 milyar dolar azalarak 205,5 milyar dolara indi. İştirak bankalarını da eklediğimizde döviz mevduatı 2 milyar 131 milyon dolar azalarak 232 milyar 925 milyon dolara geriledi.

Bu sayı son olarak 3 Nisan 2020 haftasında 3 milyar 286 milyon dolar düşüşten sonraki en büyük azalma olarak kayda geçti. Bu durum Merkez Bankası’nın tekrar döviz rezervlerini artırmak için öne sürdüğü sebeplerden birisi olan zıt dolarizasyonun yani vatandaş ve şirketlerin döviz mevduatını bozup Türk Lirası’nı geçmesinin sinyali olarak algılandı. Lakin sayıların detayları bunu söylemek için şimdi erken olduğunu ortaya koyuyor.

TABLOLAR DOLARA ÇEVRİLİP YAYIMLANIYOR

Merkez Bankası’nın tablolarında da görüldüğü üzere döviz mevduatı olarak Merkez Bankası kayıtlarında takip edilen sayılar doların ve Euro’nun yanı sıra küçük ölçüde başka dövizler ve altından oluşuyor. Bu sayılar da tablolarda dolara çevrilerek açıklanıyor. Bilhassa altın hesapları da Türk Lirası olarak tutulup dolara çevrilerek yayımlanıyor. Yani doların pahası Euro’ya ve Türk Lirası’na karşı yükseldiği vakit bu hesaplardaki sayılar yükseliyor düştüğü vakit olağan tam aykırısı olarak azalıyor. Artık bakalım 29 Ocak-5 Şubat 2020 haftasında ne olmuş? O hafta dolar/TL 7,36 liradan 7.13 liraya inmiş yani yüzde 3.1 azalmış. Euro/dolar paritesi de yüzde 1 azalarak 1.21’den yüzde 1 azalma ile 1,1957 liraya inmiş. Yani tam da Euro ve altın hesaplarının hiç bir gerçek değişiklik olmadan azalmasını gerektirecek gelişmeler olmuş.

VATANDAŞ KIPIRDAMIYOR

Artık bakalım kim ne yapmış? Gerçek şahıslar yani vatandaşın dolar hesapları yalnızca 79 milyar dolar azalarak 68 milyar 801 milyon dolardan 68 milyar 722 milyar dolara inmiş. Öbür yandan Euro hesapları ise tam Euro’nun bedel kaybı kadar yüzde 1 düşerek 329 milyon dolarlık bir kayba uğramış ve 31.8 milyar dolardan 31.5 milyar dolara inmiş.

Tablodaki en çarpıcı düşüş altın hesaplarının 862 milyon dolar azalarak 26,9 milyar dolardan 26.1 milyar dolara gerileşmiş olması. Sanırım oransal olarak bunun yüzde 3.1’lik bir azalmaya karşılık geldiğini söylersek aslında altın hesaplarında hakikaten bir oynama olmadığını lakin Türk Lirası’nın dolara karşı bedel kaybı nedeniyle azalmış üzere göründüğü anlaşılıyor.

ŞİRKETLERDE GERÇEK DÜŞÜŞ VAR

Öteki yandan hukukî şahıslar yani şirketlerin döviz mevduatında ise toplamda 797 milyon dolarlık düşüş görülüyor. Şirketlerin hesaplarının detaylarına bakıldığında dolar hesaplarının nitekim de 590 milyon dolar kan kaybettiği görülüyor. Burada gerçek bir çözülme olduğu anlaşılıyor. Şirketlerin hesaplarında 107 milyon dolarlık Euro ve 64 milyon dolarlık altın hesapları kaynaklı azalmaların da yeniden Euro/dolar paritesi ve dolar/TL kaynaklı olduğu görülüyor. Birebir hafta yurtiçi bankaların döviz mevduatı da 160 milyar dolar azaldı. İştirak bankalarındaki hareketin ise çok hudutlu olduğu anlaşılıyor. Zira iştirak bankalarındaki toplam döviz mevduatlarındaki azalma yalnızca 56 milyon dolar oldu. Gerçek şahısların iştirak bankalarındaki dolar mevduatları da sadece 45 milyon dolar düştü. Euro ve altın hesaplarındaki düşüş ise çok hudutlu oldu.

9 ŞUBAT’TA MERKEZ BANKASI LİDERİ NACİ AĞBAL HANGİ İLETİLERİ VERMİŞTİ?

Merkez Bankası olarak kalıcı fiyat istikrarını sağlamak en değerli ve vazgeçilmez vazifemiz. Attığımız ve atacağımız adımlarla bu emele hizmet edecek para siyaseti çerçevemizi kararlılıkla uygulamaya devam edeceğiz.

Sıkı para siyaseti ve finansal şartlardaki sıkılaşma, talep kanalı üzerinden daha ölçülü bir ekonomik aktivite seviyesine yönelim sağlayacaktır.

Öngörülebilirlik ve sıkı duruş, enflasyonun düşüş eğilimine girmesine, ülke risk priminin düşmesine, TL tasarrufların özendirilmesine, karşıt para ikamesinin başlamasına, rezervlerin artış eğilimine ve finansman maliyetlerinin kalıcı olarak gerilemesine katkı yapacaktır.

Tüm kararlar fiyat istikrarı önceliği ile alınacaktır. Fiyat istikrarı, finansal ve makroekonomik istikrarın temelidir.

2023 yılına kadar para siyasetini sıkı bir duruşla, öbür bir deyişle, güçlü dezenflasyonist tesir yapacak derecede bir para siyaseti seti ile yüzde 5 maksadını elde edene kadar koruyacağız.

Sermaye girişlerinin istikrarlı ve güçlü bir hale gelmesi, yurt içi yerleşiklerin dolarizasyon eğiliminin aksine dönmesi ile birlikte döviz alım ihaleleri yoluyla rezervlerimizi artıracağız. Kurallar oluştuğunda, buna yönelik planımızı da açık ve şeffaf bir formda kamuoyu ile paylaşacağız.

Dezenflasyon ve fiyat istikrarı sürecine tüm paydaşların iştirakinin, eş güdümün ve bütünsel bir yaklaşımın gerekli olduğunu düşünmekteyiz.

YURTİÇİ YERLEŞİKLERİN DÖVİZ MEVDUATI 205.5 MİLYAR DOLARA İNDİ

DÖVİZ CİNSİ (Milyon ABD Doları)5.02.202129.01.2021Değişim (Fark)Değişim (%)
BANKALARDAKİ TOPLAM YP MEVDUATLAR262.235264.344-2.109-0,8
I.MEVDUAT BANKALARI232.085234.095-2.010-0,9
A.Yurt İçinde Yerleşikler205.583207.658-2.075-1,0
1.Gerçek Şahıslar129.191130.469-1.278-1,0
-ABD Doları68.72268.801-79-0,1
-Euro – ABD Doları Karşılığı31.50331.832-329-1,0
-Diğer – ABD Doları Karşılığı2.8552.863-8-0,3
-Kıymetli Maden Depo Hesapları-ABD Doları Karşılığı26.11126.973-862-3,2
2.Tüzel Şahıslar76.39277.189-797-1,0
-ABD Doları40.96941.559-590-1,4
-Euro – ABD Doları Karşılığı32.37532.482-107-0,3
-Diğer – ABD Doları Karşılığı1.0741.110-36-3,2
-Kıymetli Maden Depo Hesapları-ABD Doları Karşılığı1.9742.038-64-3,1
B.Yurt İçinde Yerleşik Bankalar3.2833.1231605,1
C.Yurt Dışında Yerleşikler16.92517.147-222-1,3
-ABD Doları3.8623.894-32-0,8
-Euro – ABD Doları Karşılığı11.92712.099-172-1,4
-Diğer – ABD Doları Karşılığı729736-7-1,0
-Kıymetli Maden Depo Hesapları-ABD Doları Karşılığı407418-11-2,6
D.Yurt Dışında Yerleşik Bankalar6.2946.1671272,1
II.KATILIM BANKALARI30.15030.249-99-0,3
A.Yurt İçinde Yerleşikler27.34227.398-56-0,2
1.Gerçek Bireyler18.95019.052-102-0,5
-ABD Doları7.5247.569-45-0,6
-Euro – ABD Doları Karşılığı2.8362.806301,1
-Diğer – ABD Doları Karşılığı189194-5-2,6
-Kıymetli Maden Depo Hesapları-ABD Doları Karşılığı8.4018.483-82-1,0
2.Tüzel Şahıslar8.3928.346460,6
-ABD Doları4.2784.241370,9
-Euro – ABD Doları Karşılığı3.2013.173280,9
-Diğer – ABD Doları Karşılığı6476-12-15,8
-Kıymetli Maden Depo Hesapları-ABD Doları Karşılığı849856-7-0,8
B.Yurt İçinde Yerleşik Bankalar195237-42-17,7
C.Yurt Dışında Yerleşikler2.4642.465-10,0
-ABD Doları1.7871.77980,4
-Euro – ABD Doları Karşılığı525532-7-1,3
-Diğer – ABD Doları Karşılığı4547-2-4,3
-Kıymetli Maden Depo Hesapları-ABD Doları Karşılığı10710700,0
D.Yurt Dışında Yerleşik Bankalar1491490

0,0

Habertürk

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: