Ekonomi

FÖŞ yazdı: TUIK güçlü iktisat diyor, esnaf ve üretici “battık”

Ekonomiyi daima TUIK dataları üzerinden takip etmek bizi büyük yanılgılara düşürebilir.  Özel kesimin derlediği nizamlı bilgiler (SAMEKS PMI, BloombergHT tüketici itimat endeksi, TEPAV perakende güveni) ve çeşitli meslek kuruluşlarının aylık anketleri  de iktisadın yol haritasını çizmekte bize yardımcı olur.   Ya da olmaz, bilakis beynimizi folloş eder ve keyif verici husus alışkanlığına sürükler.   Neyse, ben o evreyi geçtim, artık rehabilitasyona gireceğim. ZİRA:

TUIK datalarını özetle yorumlarsak, iktisatta ivme Kasım-Aralık bilgilerinde kaybolmuş, lakin yavaş da olsa genişleme devam etmiş.  Tüm TUIK bilgileri külliyatının bendenizde bıraktığı izlenimi tek bir grafikte dışa vurum edebilirim.  Mevsimsellikten arındırılmış sektörel ciro  endeksleri:

ciro endeks kasim

Takdir edeceğiniz üzere, daralma yok, lakin ticaret dışında yavaşlama var.   Sanırım ticareti  de bu hoş milletin bitmeyen otomobil aşkı sürüklüyor.

bloombergHT ocak

Bugün açıklanan BloombergHT öncü tüketici itimat endeksi ise sokağa çıkma yasakları ve aşının gecikmesine karşın tüketicinin bir ay öncesine nazaran iktisada daha itimatla baktığını müjdeliyor.

Anketin açıklama metnini motamot kopyaladım:

Bloomberg HT Tüketici İnanç Ön Endeksi yıla yükselişle başladı.

Endeksin ayrıntılarına bakıldığında, tüketicinin hem mevcut durum algısı hem de geleceğe ait beklentilerinde güzelleşme yaşandı. TCMB’nin Kasım ve Aralık aylarında yaptığı güçlü faiz arttırımları sonrası TL’de kısmi bir pahalanma sürecinin başlaması ve bunun finansal piyasalara olumlu yansımaları Tüketici İnancındaki artışın bir nedeni olarak öne çıktı. Aralık ayı başında devreye giren güçlü kapanma süreci sonrası Kovid-19 olay sayılarındaki gerileme ile aşılanma sürecinin başlıyor olması da itimadı olumlu etkiledi.

Bu çerçevede, Bloomberg HT Tüketici Beklenti Ön Endeksi bir evvelki aya nazaran yüzde 4,76 artarak 85,65 pahasını aldı. Öteki taraftan, içinde bulunulan devrin güçlü tüketim malları ile araba ve konut alımı için uygunluğunu ölçmeye çalışan Bloomberg HT Tüketim Eğilimi Ön Endeksi ise yüzde 31,96 üzere sert bir oranda artarak 52,31 bedelini aldı.

Geçtiğimiz yılın Ağustos-Kasım periyodunda hem faiz hem kur artışıyla olumsuz etkilenmeye başlayan tüketim eğilimi döviz kurlarının görece istikrar kazanmasıyla tabandan döndü.

Bu  anket de TUIK “ekolüyle”tutarlı.

İginçtir, elime geçen 2 geniş kapsamlı anket ise esnaf ve üreticilerin hiç de durumdan şad olmadığını fısıldıyor.

Birinci  anketin varlığını kıymetli T-24.com.tr müellifi Tolga Şardan’dan öğrendim.  Kendisine teşekkürlerimle, evvel anketin kapsamına bakalım:

“Merkezi Ankara’da bulunan ve işletmelerdeki insan kaynağı üzerine çalışmalar yürüten İnsan Kaynakları Meslek Derneği, (İKMD) “Covid – 19 Krizinde İşletmeler Araştırması” başlığıyla geçen Aralık’ta tamamlanan özel bir anket çalışmasını gerçekleştirdi.

Anketin içeriği kıymetli. İşletmelerin global salgından etkilenme seviyelerinin yanı sıra pandemiye karşı geliştirdikleri tedbirleri ve öngörülerini yansıtan çalışmada şirketlerin devletten beklentilerine yer verildi.

Ülke genelindeki 31 kentte faaliyet gösteren farklı kesimlerden 216 firma ve bu firmalardaki 462 bin 573 çalışan ankete katılarak soruları yanıtladı”.

Artık size sonuçları 2 grafikle özetleyeceğim:

Evvel, Covid-19’un satışlara tesirine bakalım:

covid isletme etkisi

Valla, bu skor hiç de o denli büyüyen bir iktisat görünümü çizmiyor, değil mi? İştirakçilerin %62’si hafifçe çok ağıra sıralanarak Covid-19 ciro dayağı yemişler. Pekala, bu dayak onlara nasıl bir ders olmuş?  O da aşağıdaki grafikte:

isletme kriz

Mal ve hizmet üretimini azaltanlar %15, artıranlar %11.  %24 ödemelerini müzakere ediyor, yani borç ve kredi ötelemek için yer döküyor. %26.5 da çalışandan maaş ve fiyat indirimi istiyor.

Anketin girişine baktım, ortanca (medyan) 165 çalışanları var, yani KOBİ’nin bir üst kademesi.  Toplam 500 bin civarında çalışana ekmek sağlıyorlar, ve %67’nin gelecekten umudu yok.   Sizin var mı?

Bugün de sevgili dostum Ömer Gencal Aralık esnaf barometresini gönderdi. Bu kesit KOBİ-altı, yani kendi işletmesinde çalışanların çoğunlukta olduğu bir küme.

Bakalım Aralık ayında iktisada itimat durumları nasılmış:

esnaf guven

Tüketici inanç kazanırken, esnafın iktisada itimadı 2020’nin en düşük seviyesine gerilemiş.  Acaba çok fazla mı Müslüm Gürses dinleniyor bu kesimde de epey karamsarlık hakim? Aralık’ta satışlar nasıl gitmiş sanki?

esnaf satis

Rezalet: Ekmek, şahsî bakım eserleri ve hijyen gereçleri dışında aydan aya gerileme var.  Üstelik bu periyoda Yılbaşı da dahil.

Sanki büyük işletmeler daha yeterli durumda mı? Yeniden bugün T24’te Barış Soydan “AVM’lerin iflası ve yanarak ölen 11 çalışanın hayaleti”  başlıklı bir makale yazdı.   O makaleden alıntı değil, bir fotoğraf paylaşıyorum. Zira, Merhum Telly Savalas’ın dediği üzere bir foto bin söze eşittir bazen.

Bu fotoğraf, Kanyon’u çok janti, Özdilek’i de çok proleter bulduğum için “eskiden” nerdeyse hergün gittiğim Metrocity AVM’den.

metricty

Ben gözyaşlarımı tutmadım.  Sizi bilemem.  TUIK’in  verileri nerden bulduğunu bilemem. BloombergHT’nin neyi ölçtüğü konusunda yorum yapamam.  Tek söylebileceğim benim burnuma derin bir resesyon kokusu geliyor. Umarım  yanılmışımdır.  Zira, bir sefer daha daralmaya başlarsak, yukardaki anketlere katılanlar ortamızdan ebediyen ayrılacak.

FÖŞ yazdı: Türkiye 2021’de de büyüyemez, 2022’de de

Prof. Şevket Pamuk’la Vakit Seyahati: Osmanlı’yı Anlamak

FÖŞ: Ercan Uysal’la Bankacılık, Batık Krediler, Büyüme ve 2021’de Islahat

Güldem Atabay: TL yüksek faizle rahatladı, iktisatta tansiyon yükseliyor

https://twitter.com/AtillaYesilada1

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: