Ekonomi

McKinsey’den Paydaş Kapitalizmi Raporu…

McKinsey & Company, ‘Paydaş Kapitalizmi’ raporunu yayınladı. İş dünyasında yaşanan gelişmelerin değerlendirildiği raporda; paydaş kapitalizminin hem gündeme geliş nedenleri hem de iş önderleri için sunduğu olumlu değişim fırsatları anlatılıyor. Paydaş kapitalizmini benimseyen şirketlerin kârlılığının ve şirket bedelinin artığına dikkat çeken McKinsey & Company Türkiye Ülke Yöneticisi Can Kendi“Burada kıymetli olan, şirketlerin somut ve ulaşılabilir gayeler koyarak çalışmaya başlaması, elde edilen sonuçların sistemli olarak bağımsız kurumlarca ölçülmesi ve paydaşlara sunulmasıdır. Bugün tüketiciler ve genel olarak toplum, iş dünyasından daha fazlasını bekliyor. Bu beklentiye içtenlikle karşılık veren şirketler de başarılı sonuçlara imza atıyor” dedi.

İdare danışmanlığı firması McKinsey & Company, bu yıl ellincisi düzenlenen Davos Zirvesi’nde gündeme gelen paydaş kapitalizmi konusunu ele alan bir rapor yayınladı. ‘Paydaş Kapitalizminin Durumu’ başlıklı raporda, Dünya Ekonomik Forumu Kurucu Lideri Dr. Klaus Schwab tarafından yıllar sonra yine gündeme getirilen bu kavrama neden muhtaçlık duyulduğu ele alındı. İş dünyasında yaşanan gelişmelerin ayrıntılı halde değerlendirildiği raporda; paydaş kapitalizminin iş başkanları için olumlu bir değişim fırsatı sunduğu vurgulanıyor. McKinsey, paydaş iştirakini gerçekleştirmeyi hedefleyen şirketlere rehberlik edecek 5 ilkeyi paylaşıyor. Bunlar; idare konseyini sürece dahil etmek, çevresel gayeler belirleyip takip etmek, tüm tedarikçilerin gelişimi için çalışmak, tüketicilerin gereksinimlerini karşılarken uzun vadeli yarara odaklanmak ve çalışanlara hürmet duyup geleceklerine yatırım yapmak.

Özgür piyasa iktisadı, insanlığın son kuşaklarda sahip olduğu refahın ve artan hayat kalitesinin elde edilmesinde kıymetli bir rol oynadı. Bugün dünyada ortalama hayat beklentisinin 72,6 yıla yükseldiği hesaplanıyor. Sadece Çin ve Hindistan’da, iktisat siyasetlerini piyasa odaklı unsurlara kaydırmaya başlamasından bu yana, 1,2 milyardan fazla insanın çok yoksulluktan kurtulduğu açıklanıyor. Böylesine olumlu sonuçlara karşın, birçok toplumda kapitalizm fikrine ve iş dünyasının rolüne karşı bir öfke ve güvensizlik olduğu da biliniyor. Bu durumu, dünya genelinde 34 bin kişinin iştirakiyle hazırlanan 2020 Edelman Trust Barometresi de sayılarla ortaya koyuyor. Bu rapora nazaran, ankete katılanların yüzde 56’sı, kapitalizmin global olarak uygunluktan çok ziyan verdiğine inanıyor. Bununla birlikte birebir raporda, ankete katılanların yüzde 92’si, “Eğitim, otomasyon ve göç üzere hususlarda, şirketlerin konuşması gerekir” diyor. Bu sürece CEO’ların liderlik etmesini bekleyenlerin oranı ise yüzde 74’ü buluyor.

Paydaş kapitalizmi uzun vadede kazandırıyor

Önderlerin, sırf hissedarlara değil birebir vakitte müşterilerine, tedarikçilerine, çalışanlarına ve topluma hizmeti, misyon edinmeleri gerekiyor. McKinsey, birçok CEO’nun teoride katıldığını belirttiği bu fikri, sahiplenerek uygulamalarının da iki nedenden ötürü kaide olduğunun altını çiziyor. Bunlardan birincisi; şirketlerin bu husustaki taahhütleri, kamuoyu tarafından takip edilip ölçülebiliyor. Kelamların yerine getirilmemesi, aksiliklere yol açabiliyor. İkincisi ise paydaş kapitalizmini uygulayan şirketlerin uzun vadede daha düzgün performans gösterdiğine dair her geçen gün sayıları artan deliller bulunuyor.

McKinsey Küresel Enstitüsü (MGI) tarafından 2001 ile 2015 yılları ortasında gerçekleştirilen ve ABD’de halka açık 615 büyük ve orta ölçekli şirketin incelendiği bir çalışma da bu deliller ortasında yer alıyor. Çünkü bu şirketler içinde paydaş kapitalizmiyle ilgili uzun vadeli görüşe sahip olanların; kar, gelir, yatırım ve iş büyümesinde başkalarından daha güzel performans gösterdiği ortaya çıkıyor. Öbür bir McKinsey araştırması da güçlü çevresel, toplumsal ve kurumsal idare normlarına sahip şirketlerin, beş faktör aracılığıyla daha yüksek performans ve kredi notları kaydettiği sonucuna varıyor. McKinsey bu faktörleri; üst seviye büyüme, daha düşük maliyetler, daha az yasal müdahale, daha yüksek verimlilik ve son olarak da optimize edilmiş yatırımı ve varlık kullanımı olarak tanımlıyor.

Paydaş iştirakini sağlamak isteyen şirketlere 5 ilkesel tavsiye

McKinsey, bir yıldan fazla müddettir çeşitli bölümlerdeki iş başkanları, aktivistler, akademisyenler, çalışanlarla yaptığı görüşmeler ve gerçekleştirdiği araştırmalar sonucunda elde ettiği datalarla, paydaş iştirakini gerçeğe dönüştürmek isteyen şirketlere beş ilkesel tavsiyede bulunuyor.

McKinsey’e nazaran; birinci unsur olarak, idare konseyinin sürece dahil edilmesi gerekiyor. Çünkü şirketlerin uzun vadeli çıkarlarının sorumluluğunu taşıyan idare konseyleri, bu çerçevede stratejiyi belirleyip yönetiyor. Raporda; paydaş iştirakinin gerçekleşmesi için, bağlılığın bu özellikleri nedeniyle, idare suradan başlaması gerektiği vurgulanıyor. Bunu sağlamak için, iki farklı tıpkı vakitte birbirini tamamlayan yaklaşım öneriliyor. Bunlardan biri; sadece hissedarlar yerine daha geniş bir paydaş yelpazesinin kaygılarını ve önceliklerini yansıtabilecek, çeşitli tecrübe, marifet ve ilgi alanlarına sahip bağımsız üyelerin idare heyetine alınması. Öbür yaklaşım ise; kurumsal idare unsurlarının, hissedarlar yerine paydaşları dikkate alarak tekrar belirlenmesi. Uzun vadeli sonuçlarıyla, başarılı örnekleri olsa da bu yaklaşımları benimsemek şirketler için kolay olmuyor. McKinsey; bir geçiş süreci adımı olarak, idare konseylerinin en azından çalışanlardan ve toplum başkanlarından haber almak için ‘dinleme oturumları’ başlatmalarını öneriyor.

Çevresel amaçlar belirleyin ve takip edin

McKinsey, paydaş pahasına sahip şirketlerin somut, ulaşılabilir ve ölçülebilir maksatlar yayınlayarak prensipleri uygulamaya koymayı taahhüt etmesini, ikinci unsur olarak açıklıyor. Bir maratona benzetilen çevresel performansı güzelleştirmenin, eğitim ve bağlılık gerektiği vurgulanıyor. Çevresel sürdürülebilirliğe öncelik vermek; güç, ambalaj üzere maliyetleri düşürerek şirketlerin kar sağlamasına da imkân sunuyor. BP ve Shell üzere şirketlerin, 2050 yılına kadar ‘sıfır emisyon’ maksatlarına örnekler ortasında yer verilen raporda; Danimarka’nın en büyük güç sağlayıcısı, Ørsted Enerji’nin muvaffakiyetini anlatılıyor. 2008 yılında kullandığı güç kaynaklarının yüzde 85’i kömür olan şirket, 10 yıllık bir plan hazırlıyor. 2019 yılına kadar güç kaynaklarını yüzde 85’i yenilenebilir olacak formda dönüştüreceğini açıklıyor. Sonuç olarak şirket bu amacına bir yıl öncesinde ulaşıyor. Bu dönüşümle, 2009-2019 yılları ortasında; gelirlerini yüzde 43, kârını yüzde 140 ve işletme pahasını de yüzde 472 artırıyor.

Paydaş kapitalizmini gerçekleştirebilmenin üçüncü hususu; alt yüklenici ve tedarikçilerin uygulamalarını da uygunlaştırmayı hedeflemekten geçiyor. Şirketlere bunu sağlamak için uzmanlıklarından ve ekonomik güçlerinden yararlanması öneriliyor. Bir şirketin sorumluluk hissinin, sırf ekonomik ve çevresel açıdan değil, tıpkı vakitte tüketiciler, yükleniciler ve çalışanları üzerindeki tesiri açısından da operasyonlarının ötesine geçmesi gerektiği vurgulanıyor.

Tüketicilerin uzun vadeli gereksinimlerini karşılayın

Paydaş kapitalizminde şirketler, sundukları eser ve hizmetlerle tüketiciler üzerinde uzun vadede olumlu tesirler yaratmaya davet ediliyor. İsviçreli besin şirketi Nestle’nin, kahvaltılık gevreklerde kullanılan şeker ölçüsünü azaltarak tam tahıllar ve vitaminler eklemesi, raporda bu unsura örnek olarak yer alıyor. Öbür bir örnek de LEGO Grubu’nun kurduğu vakıfla, çocuk gelişiminde ve yaratıcılıkta oyunun rolüne yönelik araştırmalar olarak sunuluyor. LEGO Vakfı, şirket kârının yüzde 25’ini bu araştırmalar için kullanıyor.

Çalışanların pahalı bir kaynak olduğuna inanmak ve onlara yatırım yapmak paydaş kapitalizminde beşinci prensip olarak yerini alıyor. Bu unsur sayesinde şirketler, uzun vadede, mümkün işe alımlar için daha alımlı hale geliyor. Çalışan memnuniyeti, bağlılığı ve üretkenliği yükseliyor.

McKinsey & Company Türkiye Ülke Yöneticisi Can Kendi: “Somut, ulaşılabilir amaçların yanı sıra bağımsız ölçümleme ve raporlama gerekiyor”

Raporla ilgili yaptığı açıklamada, paydaş kapitalizminin geniş bir uygulama alanı olduğunu belirten McKinsey & Company Türkiye Ülke Yöneticisi Can Kendi; “Paydaş kapitalizmi fikrini benimseyen şirketler, başta reaksiyonlarla karşılaşabilir. Kısa vadeli yatırımcılar, bu şirketlerin getirilerinin gereğince uygun olmadığına inanabilir. Fakat McKinsey olarak gerçekleştirdiğimiz uzun vadeli araştırmalar, paydaş kapitalizmini benimseyen şirketlerin kârlılığını da şirket kıymetini de katlayarak artırdığını ortaya koyuyor. Bugün tüketiciler ve genel olarak toplum, iş dünyasından daha fazlasını bekliyor. 2020 yılında hazırlanan Edelman Trust Barometresi’nde görüldüğü üzere; ankete katılanların yüzde 92’si, şirketlerin; eğitim, otomasyon ve göç üzere mevzularda konuşması ve yüzde 74’ü de CEO’ların bu sürece liderlik etmesi gerektiğini savunuyor. İş ekosistemi gelişiyor, COVID-19 salgınında yaşananlar ve ‘yeni normal’ bu gelişimi daha da hızlandırıyor. Buna direnmeye çalışanlar kendilerini rekabette dezavantajlı pozisyonda buluyor. Bu beklentiye içtenlikle yanıt veren şirketler ise başarılı sonuçlara imza atıyor” dedi.

Raporun tamamına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz

The Case For Stakeholder Capitalism 

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: