Ekonomi

Özel kesim döviz topluyor, kamu borçlanıyor

Finans dışı özel kesim FX borçlarını  azaltıyor

TCMB’nin açıkladığı şirketlerin toplam varlık ve yükümlülüklerine nazaran, şirketlerin toplam döviz açık konumu Kasım sonu itibariyle 158.3 milyar dolar ile 2019 sonuna nazaran 21.8 milyar dolar, 2018 sonuna nazaran ise 48.2 milyar dolar gerilemiştir. 2018 sonuna nazaran bakıldığında, şirketlerin döviz varlıkları 26.0 milyar dolar artışla 138.6 milyar dolara yükselirken, döviz cinsi yükümlülükler de 22.2 milyar dolar gerileyerek 297.0 milyar dolar olmuştur.

Sonuç itibariyle şirketler bölümünün hala döviz yükümlülüklerinin daha fazla olduğu ve kurlardaki düşüşten olumlu etkilendikleri anlaşılmaktadır.

Bireyler  yüklü ölçüde döviz aldı

Bireylerin ise Kasım sonunda 163.2 milyar dolarlık DTH ve 6.6 milyar dolarlık döviz cinsi DİBS ve eurobond olarak toplam 169.8 milyar dolarlık döviz varlığı vardır. Bilindiği üzere bireylerin döviz cinsinden borçlanma imkanları olmadığı için net olarak da döviz konum fazlası bu düzeydedir. Bireylerin net döviz varlığı 2019 sonuna nazaran 27.7 milyar dolar, 2018 sonuna nazaran de 53.3 milyar dolar artmıştır.

Toplamda, özel kesimin  döviz fazlası var

Şirketler ve bireylerin yanında, özel bankaların da döviz durumlarını bu sayılara eklediğimizde, özel kesimin toplam döviz durumunun Kasım itibariyle 17 milyar dolar fazlaya geçtiği görülmektedir. Bu da 2006 yılından beri en yüksek döviz konum fazlası manasına gelmektedir. Özel dalın döviz konumu 2019 yılına nazaran 51.7 milyar dolar, 2018 sonuna nazaran de 104.2 milyar dolar artış göstermiştir. (Grafik 1).

Kamu bilançosunda  dev FX açıkları

Özel kesimin yanında, kamu dalının de döviz durumunu hesaplamaya dahil ettik. Hazine’nin döviz yükümlülüğü olarak döviz cinsinden borç stokunu, TCMB’deki döviz hesabındaki meblağı da döviz varlığı olarak dikkate aldık. TCMB’nin bilanço içi döviz konumundan, bilanço dışında yer alan bankalarla swap ölçüsünü çıkartarak net durumu hesapladık. Bunların yanında, kamu bankalarının döviz durumunu da bu kümeye dahil ettik.

Bu biçimde hesaplandığında, kamu dalının döviz durumu 2019 yılında 7.1 milyar dolarlık nispeten hudutlu bir artışla 70.0 milyar dolarlık açığa işaret ettikten sonra, 2020 yılının birinci 11 ayında 100.2 milyar dolarlık çok keskin bir artışla 170.2 milyar dolarlık açığa yükselmiştir. 2020 yılındaki bu artışın 77.3 milyar dolarlık kısmı TCMB’nin net açık konumundaki artışla, 27.4 milyar dolarının da merkezi idare döviz borç stokundaki artışla ilgili gözükmektedir. Bunlara karşılık, kamu bankalarının döviz durum açığı fazla değişmemiş, Hazine’nin TCMB’deki döviz mevduatı da 4.6 milyar dolar artışla net durumu olumlu etkilemiştir.

doviz pozisyon

İstikrarlar değişti, kur riski kamuya yıkıldı

Sonuç itibariyle, 2018 sonuna nazaran özel dal döviz açık konumunu 104.2 milyar dolar kapatırken, kamu bölümü de benzeri boyutta durum açmıştır. Böylelikle kamu ve özel kesimin toplam döviz açık konumu Kasım sonu itibariyle 153 milyar dolarlık açığa işaret etmektedir. Ayrıyeten toplam durum açığı, 2019 yılındaki süreksiz toparlanmanın dışında, 2016 yılından beri yataya yakın seyretmektedir ve 2009 yılındaki 39 milyar dolarlık açığa nazaran bariz olarak yükselmiştir. (Grafik 2)

Önümüzdeki devirde toplam döviz durumunun azaltılması, dış kırılganlıkların güzelleşmesi manasında öncelikli mevzu olacaktır. Bunun için bilhassa kamu borç stokunda kademeli olarak döviz tartısının düşürülmesi ve TCMB’nin döviz konum açığını azaltması kıymetli olacaktır. Bunun yanında, özel bölümde aksi dolarizasyon eğilimi ile döviz varlıkların azalması durumunda, bilhassa şirketler bölümünde döviz yükümlülüklerde tekrar artışın önüne geçmek kritik kıymete sahip olacaktır. Bütün bu mevzularda ilerleme sağlanabilmesi için ise enflasyonun amaçlarla uyumlu düzeylere gelmesi, bu doğrultuda yerli paraya itimadın güçlendirilmesi, sermaye girişlerinin güçlü seyretmesinin sağlanması ve cari açığın daralması gerekecektir.

QNB Finansbank Bülteni’nden alıntıdır

Naci Ağbal: Merkez Bankası rezerv biriktirmeye başlayabilir

FÖŞ son kere Dolar, Borsa ve Altın anlattı: Altı ay sonra tekrar sorun

TL tahviller yine yabancıların ilgisini çekiyor

TAHLİL: Kredi bitti, iflas ve konkordatolar patlayacak

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: